تحلیل یکپارچه منشأ و پراکنش آلودگی نفتی دریای خزر بر پایه داده‌های رسوبات بستر و تصاویر ماهواره‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
چکیده
دریای خزر به‌عنوان بزرگ‌ترین پهنه آبی بسته جهان، به دلیل ماهیت محصور، تنوع زیستی قابل‌توجه و تمرکز بالای فعالیت‌های نفتی و صنعتی، یکی از آسیب‌پذیرترین اکوسیستم‌های دریایی در برابر آلودگی‌های هیدروکربنی به شمار می‌رود. طی دهه‌های اخیر، گسترش فعالیت‌های استخراج، انتقال و پالایش نفت و گاز در کشورهای حاشیه خزر، همراه با تخلیه پساب‌های صنعتی، افزایش تردد کشتی‌ها و ضعف مدیریت زیست‌محیطی، موجب تشدید و تداوم آلودگی نفتی در این پهنه آبی شده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی منشأ، شدت و الگوی پراکنش آلودگی نفتی دریای خزر با تأکید بر رسوبات بستر دریا و لکه‌های نفتی سطحی و ارائه یک چارچوب یکپارچه برای پایش و تحلیل این آلودگی‌ها است. در این مطالعه، نمونه‌برداری از رسوبات سطحی بستر دریا در سواحل جنوبی دریای خزر، به‌ویژه در استان مازندران، انجام شد و ترکیبات هیدروکربنی با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی طیف‌سنج جرمی (GC–MS) مورد آنالیز قرار گرفت. به‌منظور شناسایی، پایش و تحلیل لکه‌های نفتی سطح دریا، از تصاویر ماهواره‌ای اپتیکی و راداری ماهواره‌های Sentinel و Landsat استفاده شد. نتایج آنالیز رسوبات نشان داد که غلظت آلکان‌های نرمال در اغلب ایستگاه‌ها در محدوده آلودگی متوسط قرار دارد و شاخص‌های ژئوشیمیایی، غلبه منشأ پتروژنیک ترکیبات هیدروکربنی را تأیید می‌کنند. همچنین تحلیل داده‌های ماهواره‌ای نشان داد که اگرچه بیشتر لکه‌های نفتی از نظر مساحت کوچک هستند، اما به دلیل تکرار بالا و پراکنش گسترده، سهم قابل توجهی در آلودگی کلی دریای خزر دارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 01 تیر 1405