نقش ارزیابی چرخه حیات در راه دستیابی به توسعه پایدار

ارزیابی چرخه حیات (LCA) به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در تحلیل پایداری زیست‌محیطی، جایگاه مهمی در نظام‌های تصمیم‌سازی محیط‌زیستی و توسعه‌ای یافته است. این مقاله با هدف بررسی جایگاه LCA در تحقق توسعه پایدار، ابتدا به معرفی مفاهیم بنیادین، استانداردهای بین‌المللی، انواع و مراحل روش‌شناسی این ابزار می‌پردازد و سپس به تحلیل ارتباط آن با اهداف توسعه پایدار (SDGs)می‌پردازد. در ادامه، با تحلیل انتقادی چالش‌های موجود در بهره‌برداری از LCA در سطوح مختلف سیاست‌گذاری و مدیریت، ضرورت تقویت ظرفیت نهادی، داده‌ای و بین‌رشته‌ای برای تحقق کارکردهای واقعی این ابزار بررسی شده است. در بخش پایانی، با ارائه مجموعه‌ای متنوع از مطالعات موردی از کشورهای اروپایی، خاورمیانه و ایران، کاربردهای عملی LCA در حوزه‌های تحلیل می‌شود. نتایج مقاله نشان می‌دهد که LCA فراتر از یک ابزار ارزیابی فنی، بستری راهبردی برای سیاست‌گذاری آگاهانه و شکل‌دهی به روایت‌های پایدار در نظام حکمرانی محیط‌زیست به‌شمار می‌رود. با این حال، ضعف در نهادسازی، فقدان داده‌های بومی و عدم تلفیق مناسب میان تحلیل فنی و سیاست‌گذاری، از موانع کلیدی برای تحقق ظرفیت‌های بالقوه LCA در کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شوند. این مقاله با رویکردی تحلیلی و کاربردی، بستری برای ارتقاء نقش LCA در برنامه‌ریزی پایدار فراهم می‌آورد.